Pasze objętościowe suche dla koni: rodzaje, różnice i jak wybrać najlepsze?

Siano, sianokiszonka, sieczka, trawokulki czy nawet słoma – to właśnie pasze objętościowe są fundamentem żywienia koni i najważniejszym źródłem włókna w codziennej dawce. W naturze koń spędza znaczną część dnia na spokojnym pobieraniu włóknistego pokarmu, a jego układ trawienny jest do tego przystosowany.

Dlatego w praktyce pasze objętościowe powinny stanowić minimum 60–80% dziennej racji – wspierają prawidłową pracę jelit, ciągłe żucie i produkcję śliny, a tym samym pomagają chronić żołądek i utrzymać dobrostan konia.

W tym artykule wyjaśniamy co to są pasze objętościowe, czym różnią się między sobą (m.in. siano vs sianokiszonka, sieczka vs trawokulki) oraz na co zwracać uwagę przy wyborze, żeby dawka była bezpieczna i dopasowana do wieku, zdrowia i poziomu użytkowania konia.

Jeśli szukasz sprawdzonych rozwiązań do uzupełnienia włókna w diecie, w Equi Mate znajdziesz m.in. sieczki i trawokulki – wygodne opcje, gdy chcesz poprawić strukturę dawki lub masz ograniczony dostęp do dobrej jakości siana.

Pasze objętościowe – co to jest?

Pasze objętościowe są paszami pochodzenia roślinnego, które zawierają dużo włókna surowego (minimum 18–20%) oraz mają stosunkowo niską wartość energetyczną. Są one również spożywane przez konie w dużych ilościach i powinny stanowić minimum 60–80% dziennej racji pokarmowej. Czym więc są pasze objętościowe? Można powiedzieć, że jest to trawa w różnych formach: suszona, kiszona, granulowana lub świeża – i to właśnie ona utrzymuje prawidłowe trawienie i florę bakteryjną w jelitach konia. 

Dlaczego tego typu pasza jest tak ważna? 

Poprzez zapewnienie ciągłego procesu żucia i wydzielania śliny, chroni w ten sposób żołądek konia przed wrzodami, jednocześnie  zaspokajając również jego potrzebę behawioralną żucia i zajęcia paszą. Jest to również główne źródło energii dla koni rekreacyjnych i nisko pracujących a także baza, do której dobiera się pasze treściwe i suplementy.

Jakie są rodzaje pasz objętościowych suchych?

1. Siano

Siano to suszona trawa łąkowa. To podstawowa z pasz. Koń powinien mieć zawsze do niej dostęp. Rozróżniamy 3 rodzaje siana:

• Siano łąkowe – składa się głównie z traw z domieszką ziół oraz roślin motylkowych. Stanowi ważne źródło białka, soli mineralnych i witamin, a także pożywkę dla mikroflory jelita grubego. Może całkowicie zaspokoić potrzeby pokarmowe konia niepracującego lub pracującego bardzo lekko.
• Siano z roślin motylkowych (np. z lucerny, esparcety, koniczyny) – jest zazwyczaj bogatsze w białko i składniki mineralne niż siano łąkowe. Rośliny motylkowe są jednak trudniejsze do wysuszenia, a powstałe z nich siano może wykazywać właściwości zatwardzające i wzdymające.
• Siano z młodych zbóż – zboża na siano kosi się w czasie, gdy kłosy i łodygi mają jeszcze zieloną barwę. Takie siano jest najsmaczniejsze i cechuje je największa wartość pokarmowa. Najmocniej cenione ze względu na smakowitość i właściwości odżywcze jest siano z owsa.

Ile siana powinien jeść koń dziennie?

Koń powinien otrzymywać dziennie minimum 1,5–2% swojej masy ciała w paszy objętościowej, liczonej w suchej masie, co w praktyce oznacza ok. 8–12 kg siana dla konia o masie 500–600 kg, w zależności od jakości siana, wieku, stanu zdrowia i poziomu pracy.

Czy koń może jeść za mało siana i jakie są tego skutki?

Zbyt mała ilość siana prowadzi do zaburzeń pracy przewodu pokarmowego, zwiększa ryzyko wrzodów żołądka, kolki, problemów z florą jelitową oraz spadku masy ciała i kondycji. Dodatkowo brak ciągłego żucia oznacza mniejszą produkcję śliny, co pogarsza buforowanie kwasu żołądkowego. U wielu koni pojawiają się także problemy behawioralne (stereotypie, nerwowość, agresja) wynikające z frustracji i braku zajęcia paszą.

Jak wybrać dobre siano dla konia?

Dobre siano powinno być suche, zielonkawe i aromatyczne, bez pleśni, kurzu i nieprzyjemnego zapachu. Powinno być sprasowane, ale nie zbite „na kamień”, co ułatwia żucie i trawienie. Warto wybierać siano łąkowe lub z dodatkiem roślin motylkowych, bogate w witaminy i minerały, które wspiera prawidłową pracę układu pokarmowego i florę jelitową konia. Aby siano nadawało się do spożycia, musi przejść proces „wypocenia”, w tym czasie stopniowo oddaje wodę i, co ważne, traci niektóre szkodliwe substancje. Proces  ten trwa przynajmniej 6-8 tygodni od zbioru. 

2. Sieczka

Sieczka jest to rozdrobniona (pocięta) forma pasz włóknistych, takich jak trawy, lucerna, słoma czy zioła, podawana w stanie suchym i służąca do dostarczania włókna oraz wspierania prawidłowego trawienia u koni. Sieczki dla koni występują w różnych wariantach – mogą być oparte na trawach, lucernie, słomie lub ich mieszankach, a także zawierać dodatki takie jak oleje, zioła, witaminy czy melasę lub być jej całkowicie pozbawione.

W zależności od składu wyróżnia się sieczki dietetyczne i niskocukrowe dla koni metabolicznych, energetyczne dla koni sportowych oraz strukturalne i gastro, które wspierają żucie i zdrowie układu pokarmowego. Różnią się także formą (krótkie lub długie włókno), dlatego dobór sieczki zawsze powinien być dopasowany do potrzeb konkretnego konia.

Po co podaje się koniom sieczkę?

Sieczkę podaje się koniom przede wszystkim po to, aby wydłużyć czas jedzenia i pobudzić żucie, a tym samym zwiększyć produkcję śliny, która naturalnie buforuje kwas w żołądku. Dobrej jakości sieczka jest też praktycznym sposobem na podniesienie udziału włókna w dawce, poprawę pracy jelit i ograniczenie „łapczywego” jedzenia paszy treściwej. W zależności od składu może wspierać konie w różnych sytuacjach – np. jako dodatek do posiłku, u koni z wrażliwym układem pokarmowym, seniorów lub wtedy, gdy chcesz uzupełnić dietę, gdy jakość siana jest słabsza.